Horeca & zaalverhuur

Amsterdam & Rotterdam

Onderwijsvernieuwing. Er wordt veel over gepraat, maar hoe breng je het daadwerkelijk in praktijk? Hanno Ambaum startte een nieuw initiatief: een onderwijs-innovatielab (ACT) voor jongeren die niet binnen het huidige systeem passen. In deze In gesprek met-editie vragen we hem: wat is het belang van dromen voor jongeren? En welke rol speelt ambitie?

U zit als onderwijsvernieuwer met uw neus bovenop het systeem. Waar gaat het volgens u vaak mis?
‘We persen in ons huidige systeem jongeren in een gestandaardiseerd en achterhaald model, in plaats van hen te laten ontwikkelen vanuit hun eigen kracht. Hierdoor wordt veel talent verspild. Dit is het best zichtbaar bij kwetsbare jongeren. Juist die hebben daardoor veel minder kans om een niveau van werk te bereiken wat past bij hun capaciteiten en interesses.’

Wat doen jullie anders?
‘Wij nemen het huidige systeem niet als uitgangspunt. Ik ben niet voor of tegen het huidige onderwijssysteem, maar ik vind dat we moeten kijken naar wat jongeren van nu nodig hebben om optimaal tot bloei te komen. Om vervolgens dáárvanuit het leerproces te faciliteren. Mijn idee is: wat er van het bestaande onderwijssysteem bruikbaar is zet je in, wat beter moet pas je aan of ontwikkel je. Ik vind dat daarin de student en de arbeidsmarkt het ijkpunt vormen. Dat gebeurt nog veel te weinig in het onderwijs.’

Wat betekent dat in de praktijk?
‘Bij ACT kun je gewoon binnen komen lopen. We zijn vanaf acht uur ‘s ochtends tot tien uur ’s avonds open, zeven dagen per week. Je volgt bij ons geen losse lesprogramma’s, maar je past meteen toe wat je leert op een manier die bij jou past. Leerlingen werken bijvoorbeeld samen met een zorginstelling of een restaurant. Dan zijn lessen geen losse schoolopdrachtjes meer, maar zien leerlingen dat het er echt toe doet wat ze doen. Verder wordt er met elke leerling een individueel leerplan opgesteld met een duidelijk doel. Dat kan een baan zijn, maar ook een diploma, een certificaat of een eigen onderneming. Wij vragen leerlingen wat zíj willen leren en hóe zij zelf het prettigste leren. Als jij bijvoorbeeld beter ’s avonds kan leren of werken dan is dat geen probleem, omdat we dus tot tien uur open zijn.’

Wist uzelf al vroeg wat u wilde gaan doen met uw leven?
‘Ik wist dat ik iets creatiefs wilde doen, iets scheppends. Ik was een dromer, een fantast met grote ambities. Bij alles zag ik mezelf beroemd en succesvol. Dit zorgde ervoor dat ik altijd met veel enthousiasme aan iets begon en veel nieuwe dingen heb kunnen bedenken. Ik gunde jongeren die buiten de maatschappij stonden datzelfde geluk van het kunnen creëren van een eigen wereld. Maar dat ik uiteindelijk zelf een school zou bedenken? Haha nee, dat had ik nooit gedacht.’

In Nederland zijn er nog steeds veel jongeren die niet aan het werk komen. Wat zou er volgens u op grote schaal anders moeten om dit te veranderen?
‘Een grote groep jonge mensen krijgt binnen het huidige onderwijssysteem steeds minder kans op een carrière die past bij hun capaciteiten. Hierdoor ontstaat er een groot verschil in toekomstperspectief tussen de groep jongeren die haar weg wél weet te vinden en degenen die uit het systeem vallen. Goed onderwijs vormt de sleutel tot ontplooiing, duurzaam werk en sociaal welzijn.’

U heeft het over ‘talentverspilling’
‘Ja. Talentverspilling is iets dat moet worden verminderd. Of beter nog: moet worden voorkomen. Hiervoor is fundamenteel ander onderwijs en begeleiding nodig. Gelukkig zijn er veel mensen en organisaties die zich hiervoor willen inzetten. Die dit gezamenlijk willen oppakken en niet opgeven tot we antwoorden gevonden hebben.’

Hoe belangrijk is het voor jongeren om te kunnen dromen van hun eigen succesvolle toekomst?
‘Ik vind dat iedereen fundamenteel recht heeft op dromen. Dromen is van levensbelang. Zonder dromen verdor je, droog je uit en groei je niet meer. Als je kunt en durft te dromen, leer je om boven jezelf uit te stijgen en daarmee nieuwe, onverwachte mogelijkheden te creëren om jezelf verder te ontwikkelen.’

Wat kan jongeren helpen om hun eigen droom voor ogen te krijgen?
‘Oprechte interesse, langdurige begeleiding en het serieus nemen van hun dromen. Je moet jongeren niet zien als mensen die kansen verdienen of als mensen die achtergesteld zijn. Je moet ze zien als gelijkwaardig aan jouzelf. Je moet eerlijk zijn als ze je om je mening vragen en je mening voor je houden als ze er niet om vragen. Ze hebben het recht om zelf te ontdekken, zich te ontwikkelen en daarbij hun neus te stoten.’

Hoe belangrijk zijn rolmodellen daarin?
‘Goed voorbeeld doet volgen. Ik denk dat je vooral leert van hoe iemand doet waar je tegenop kijkt. Dat gedrag kopieer je vaak onbewust. Daarom is het van belang dat je je ervan bewust bent hoe je je gedraagt wanneer je in een positie zit waar mensen naar je kijken en van je leren. Mensen leren namelijk niet van wat je zegt, maar van hoe je doet.’

Wat leert u van uw leerlingen?
‘Dat je steeds weer op kunt staan. Hoe vaak je ook valt, wordt neergeslagen of naar beneden wordt gehaald. En dat je steeds in de spiegel moet kijken om te zien of je nog tevreden bent met wie je ziet.’

Kunt u een voorbeeld geven van een jongere die u geïnspireerd heeft?
‘Oei. Dat zijn er teveel om op te noemen. Ik heb de afgelopen 25 jaar zoveel geleerd van alle jongeren die ik heb mogen begeleiden. Ik zou ze tekort doen als ik er een zou uitkiezen.’

Hanno Ambaum is oprichter van ACT, The Academy for Community and Talent. Samen met De Onderwijsspecialisten, de Hogeschool Arnhem/Nijmegen, ROC Rijn IJssel, de gemeente Arnhem, TNO en met ondersteuning van het ministerie van OCW gaat ACT in september 2018 van start.

Jeugdwerkloosheid in cijfers
In Nederland zijn er ruim 150.000 werkzoekende jongeren tussen de 15 en 25 jaar. Tussen 25-35 jaar zijn dat er nog eens 150.000. Nederlanders met een migratieachtergrond en laagopgeleide vrouwen worden twee keer zo hard getroffen. Daarnaast is er een toenemende ongelijkheid in kansen waargenomen in Nederland. De Nieuwe Poort is een speciaal platform gestart, Jongeren, Werk en Hoop. Hiermee willen we niet alleen onderzoeken wat er anders moet, maar het ook dóen. Lees hier hoe.

In de In gesprek met-reeks bevragen we elke editie een expert op het gebied van jongeren en jeugdwerkloosheid. Waar liggen de problemen, waar de kansen? Wat moet er echt anders? Lees hier de editie met Selma Klinkhamer, directeur van een van de moeilijkste scholen van Rotterdam.