Social Kitchen Amsterdam en Rotterdam

Jongeren, Werk en Hoop schiet docenten te hulp

Recent onderzoek van de Onderwijsinspectie toont aan dat veel leerkrachten huiverig zijn voor het bespreken van maatschappelijke thema’s in de klas. Ze hebben ‘koudwatervrees’ omdat zij nooit geleerd hebben hoe ze dit aan moeten pakken. Zeker in wijken als Rotterdam-Zuid, waar docenten hun handen vol hebben aan de leerachterstand van veel kinderen en maatschappelijke gevoeligheden op de loer liggen. Met een speciaal lesprogramma schiet de alliantie Vaardigheden van het platform Jongeren, Werk en Hoop docenten nu te hulp.

Burgerschapsvorming, wat is dat eigenlijk?
Burgerschapseducatie komt terug in meerdere pijlers van de ‘21e eeuwse vaardigheden’ die kinderen in Nederland aangeleerd krijgen. Zo krijgen leerlingen les in democratie en de rechtsstaat, maar leren ze ook samenwerken, hun mening vormen over maatschappelijke thema’s, omgaan met media, culturele verschillen overbruggen, en creatief denken.

Lessen over burgerschap zijn al sinds 2006 een verplicht onderdeel voor basis- en middelbare scholen. Scholen mogen zelf weten hoe ze die lessen invullen, maar docenten zijn vaak zoekende in hoe ze dat moeten doen. Nu minister Slob meer grip wil op de burgerschapslessen in het onderwijs, wordt de druk voor veel docenten nog hoger. Zijn nieuwe wetsvoorstel waarin scholen meer richting krijgen voor de invulling van de lessen, lijkt een oplossing. Maar goede lesmethodes die inhoudelijk kloppen, creatief zijn én de werkdruk voor docenten niet nog hoger maken, ontbraken tot voor kort.Grote uitdagingen, grote kansen
Iedere leerling in Nederland krijgt les in 21e eeuwse vaardigheden. Althans, dat is de bedoeling. In de praktijk blijkt dat juist de kinderen op scholen met leerachterstanden hier vaak niet aan toe komen.

Zo ook in Rotterdam-Zuid. Aan het eind van de basisschool heeft 30 procent van de leerlingen hier nog altijd een taalachterstand. In het vervolgonderwijs is er veel schooluitval en ook de jeugdwerkloosheid is er beduidend hoger dan in de rest van Rotterdam. Maar de buurt biedt ook kansen, zeker als de focus van het Onderwijsbeleid in deze buurt niet alleen gericht is op het inlopen van taal- en rekenachterstanden, maar ook op talentontwikkeling en het trainen van sociale vaardigheden. Want dit kan prima hand in hand gaan, betogen ingewijden.

‘Onze complexe samenleving heeft een nieuwe generatie nodig die sociaalvaardig is en goed met anderen kan omgaan. Niet alleen met mensen uit eigen kring, maar ook uit andere culturen en met verschillende levensovertuigingen.’

Vanuit deze opvatting werken de organisaties Bomberbot, De Katrol en Creathlon al jaren op het terrein van burgerschapsvorming in het onderwijs. Met de nieuwe pilot “Krachtbronnen” bundelen de organisaties nu voor het eerst hun krachten. Met deze pilot richten ze zich speciaal op scholen in Rotterdam-Zuid, om juist díe kinderen te bereiken die de meeste baat hebben bij het aanleren van 21st century skills. Altijd het antwoordboekje volgen
In de pilot krijgen 500 kinderen uit Rotterdam-Zuid lessen aangeboden. In twaalf weken maken ze kennis met coderen, programmeren, ‘computational thinking’, én leren ze het belang ervan voor hun toekomst. Parallel daaraan leren de leerlingen sociale en culturele vaardigheden die van belang zijn in het dagelijks leven, zeker in Rotterdam Zuid. Leerkrachten worden geholpen in het bespreekbaar maken van democratische waarden en maatschappelijke thema’s door middel van een lespakket vol filmpjes, digitale lessen en overzichtelijke handleidingen.

Door de leerlingen te onderwijzen in vaardigheden waar normaal geen tijd of ruimte voor is, wil de alliantie ervoor zorgen dat ook deze kinderen ‘sterk in hun sneakers’ komen te staan én beter voorbereid zijn op de latere arbeidsmarkt. ‘Je mag denken, je eigen mening vormen en je kijk op de wereld verwoorden’, zegt een meisje dat net meegedaan heeft aan de lessen. ‘Bij taal of rekenen moet je altijd het antwoordboekje volgen.’

Samen bouwen aan een toekomst
Na de eerste twaalf lessen is het aan de scholen zelf om verder aan de slag te gaan. Door middel van het aanschaffen van een online licentie kunnen de docenten hun lessen voortzetten, zonder extra training of een onnodige dosis voorwerk. Door dit model hopen de organisaties dat de lessen makkelijk een regulier onderdeel worden van het aanbod van de scholen zelf.

Met deze pilot komen de organisaties de leerkrachten tegemoet die de vrijheid die hen gegeven wordt rondom de burgerschapslessen vaak als een last ervaren. Want ook met meer richting vanuit de overheid, blijft de invulling van burgerschapslessen voor veel docenten nog een groot vraagteken. Met deze pilot is hopelijk de eerste stap gezet om scholen meer handvatten daarin te bieden, te beginnen in Rotterdam-Zuid. Zo bouwen we samen aan een toekomst waarin álle kinderen van Nederland kansrijk het basisonderwijs verlaten.

Meer weten over het lesprogramma van de alliantie? Kijk op de site van Krachtbronnen of Bomberbot.

Meer weten over het platform Jongeren, Werk en Hoop? Klik hier!