Social Kitchen Amsterdam en Rotterdam

De Nieuwe Poort duikt in de wereld van jeugdwerkloosheid. Samen met wetenschappers, opiniemakers én jongeren zelf onderzoeken we de problemen, de oorzaken en de kansen. Voor een reeks prikkelende blogs vroegen we oud-minister van Sociale Zaken Ad Melkert: ‘Hoe brengen we echt verandering teweeg?’


Vooral jongeren en vrouwen de dupe van stapeling van banen

Terwijl iedereen roept dat we moeten investeren in menselijk kapitaal, zitten vele combi-werkers ongewenst vast in het web van tijdelijke banen. Het is algemeen bekend dat heel wat Amerikanen twee of meer banen nodig hebben om rond te kunnen komen. Meer dan 7,5 miljoen mensen verkeren in zo’n situatie. Ik zag laatst een vlotte IT-ondernemer opgewekt voorspellen dat de combi-baan het nieuwe ‘normaal’ gaat worden. Dat lijkt me allesbehalve een goed plan.

In Nederland zijn we met 600.000 combi-banen in een vergelijkbare situatie beland. Maar het verschil met Amerika is dat hier werkgevers en werknemers met elkaar de kansen en de knelpunten hebben besproken. ”De vele kanten van banen combineren” heet deze eerste verkenning die de Sociaal-Economische Raad kort geleden publiceerde.

Wat blijkt uit dit rapport is dat een behoorlijke groep “combineerders” het eigenlijk wel prima vindt, met name door de afwisseling die de verschillende banen met zich meebrengt. Maar er is ook een groep die in een gedwongen situatie verkeert. Voor hen is het combineren van banen noodzakelijk om voldoende inkomen te genereren of om een bescheiden plekje op de arbeidsmarkt te vinden. En dan komen er problemen om de hoek kijken.

Zeven dagen beschikbaar
Want in dit laatste geval gaat het vaak om kleine deeltijdbanen. Banen waarbij de afstemming van alle verschillende werktijden bepaald niet eenvoudig is. Werkgevers die 0-uren contracten aanbieden verwachten immers vaak dat werknemers zeven dagen in de week beschikbaar zijn. Daarnaast is er geen garantie dat je met alle banen bij elkaar opgeteld het minimumloon haalt. Zo loopt een hele groep het risico om in de draaideur van tijdelijke contracten terecht te komen. Daarnaast geldt voor beide groepen dat het recht op scholing, reiskosten en verzekering minimaal is, áls het al bestaat. Want voor de grote groep ZZP’ers die ons land rijk is, gaat dit laatste vaak niet op.

 

‘Het is in ieders belang om te voorkomen dat mensen ongewenst ‘gevangen’ raken in het web van tijdelijk werk’

 

Web van tijdelijk werk
Het is een bekend patroon. Terwijl iedereen roept dat we moeten investeren in menselijk kapitaal en dat werknemers bereid moeten zijn om te blijven leren, worden vele combi-werkers van het kastje naar de muur gestuurd. Naar verhouding zijn vrouwen en jongeren daar het meest de dupe van. Hoewel de praktijk ook laat zien dat combi-banen voor zowel werkgever als werknemer een goede match kunnen zijn, is het in ieders belang te voorkomen dat mensen ongewenst “gevangen” raken in het web van tijdelijk werk, zoals de SER terecht bepleit.

Mijn oproep is dan ook: erken de nadelen die combi-werken met zich mee kunnen brengen en maak werk van het uitpluizen van mogelijke en nodige maatregelen om deze ‘gevangenschap’ tegen te gaan. Een tweede verkenning van de SER zou daarin een belangrijke stap zijn. Want gedwongen stapelen, niet aan het minimumloon kunnen komen en – vooral – op de tweede of derde rang blijven hangen op een verder bloeiende arbeidsmarkt: het is geen basis waarop een hoogwaardige economie en een inclusieve samenleving kan worden gebouwd. Het is daarom van belang dit probleem te erkennen en naar maatregelen te zoeken om dit te voorkomen.

 


Ad Melkert is voormalig minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en oud-partijleider van de PvdA. Als adviseur is hij betrokken bij het platform Jongeren, Werk en Hoop waarmee De Nieuwe Poort een duurzame oplossing wil vinden voor jeugdwerkloosheid in Nederland. Meer weten? Klik hier.

Lees hier de vorige blog van Ad Melkert.

Deze blog verscheen op 18 mei op de opiniepagina van Trouw.